Τζουμέρκα

Αξιολόγηση Χρήστη:  / 0

Λεπτομέρειες

Κατηγορία: Ταξίδια - Προορισμοί

Προβολές: 46

Ματσούκι
Ενα άγνωστο, αλλά πανέμορφο, χωριό

Εκτός από το Συρράκο και τους Καλαρρύτες τα οποία έχουν ανακηρυχθεί διατηρητέοι οικισμοί, υπάρχει και το Ματσούκι. Είναι το τρίτο βλαχοχώρι των Τζουμέρκων, όπου οι κάτοικοι συνεχίζουν να μιλάνε βλάχικα όπως και ελληνικά. Το Ματσούκι ίσως να μην έχει τη φήμη των άλλων δύο χωριών, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν έχει ενδιαφέρον.
Ο στενός δρόμος ανηφορίζει στις απότομες πλαγιές της Κακαρδίτσας (2.429 μ.) μέχρι να καταλήξει στο χωριό, το οποίο έχει λιγότερη πέτρα από τα άλλα δύο χωριά, αλλά περισσότερους κατοίκους τον χειμώνα, μέχρι και δημοτικό σχολείο!

«Πολιορκημένο» από τους ορεινούς όγκους της Πίνδου και την κορφή της Κακαρδίτσας, βρίσκεται στα 1.100 μ. ανάμεσα σε ρέματα και απότομες πλαγιές. Αφήστε το αυτοκίνητο στο πλάτωμα και πηγαίνετε μέχρι την πλατεία με τα αιωνόβια πλατάνια. Λίγο πιο κάτω κυλάει ο ποταμός Βασίλης, του οποίου τα νερά δημιουργούν εντυπωσιακό καταρράκτη κοντά στο χωριό. Τα νερά του ποταμού πριν καταλήξουν στο ρέμα γυρνάνε τις μυλόπετρες του αναπαλαιωμένου μύλου και καθαρίζουν ρούχα και στρωσίδια αφού η νεροτριβή (ντριστέλα) είναι σε πλήρη λειτουργία. Δίπλα στη νεροτριβή βρίσκεται και το μαντάνι, ένα είδος ξύλινης μηχανής που κινείται με τεχνητό καταρράκτη.

Παλαιότερα, τα υφαντά πριν πάνε στο ράφτη για να γίνουν ρούχα περνούσαν από το μαντάνι για να «χτυπηθούν», να μαλακώσουν, να βγει το χνούδι και να πάρουν τις επιθυμητές διαστάσεις.

Αν έχετε όρεξη για λίγο περπάτημα, μη φύγετε από το Ματσούκι αν δεν επισκεφθείτε την Παναγία Βύλιζας ακολουθώντας για 30 λεπτά το καλντερίμι που καταλήγει στο μοναστήρι. Χτισμένη στο νοτιοδυτικό άκρο του βουνού Κριθάρια η Παναγία της Βύλιζας είναι, σύμφωνα με τον μελετητή Ιωάννη Πέππα, αυτό που λέει το όνομά της: τόπος με μεγάλο οπτικό πεδίο, παρατηρητήριο. Σύμφωνα με τις τοπικές παραδόσεις, η ίδρυση του μοναστηριού ανάγεται στους μεσοβυζαντινούς χρόνους. Το κτιριακό συγκρότημα που σώζεται σήμερα, χρονολογείται γύρω στα τέλη του 17ου, αρχές του 18ου αιώνα και αποτελείται από το καθολικό και μία σειρά κελιών γύρω από την αυλή, ενώ εντυπωσιάζει η τοιχογράφηση από καλαρρυτινούς ζωγράφους. Στη Μονή Βύλιζας υπήρχε αξιόλογη βιβλιοθήκη, στην οποία συμπεριλαμβάνονταν χειρόγραφα των 14ου και 15ου αι. Ενα από τα χειρόγραφα που απέμεινε, οι φορητές εικόνες καθώς και άλλα κειμήλια φυλάσσονται σε μια αίθουσα του σχολείου στο Ματσούκι.

Δυστυχώς ο χρόνος μου τελειώνει και δεν θα παρευρεθώ στο αυθόρμητο γλέντι που στήνεται στο μαγαζί του Ναπολέοντα, κάτι που γίνεται και το καλοκαίρι από μια παρέα Γερμανών (υπάρχουν και αυτοί), οι οποίοι έχουν μάθει ελληνικά μουσικά όργανα και κάθε χρόνο θεωρούν υποχρέωσή τους να στήνουν χορό με λαϊκά, ηπειρώτικα, φαγητό και τσίπουρο στους Καλαρρύτες, ανάμεσα στα πέτρινα σπίτια που μαρτυρούν τη βλάχικη ιστορία. «Ντιλιάστε (φτιάχνει ο καιρός) Ναπολέοντα και πρέπει να φύγω». Με προλαβαίνει με ένα τσιπουράκι στο χέρι λέγοντάς μου, «υγεία, ευτυχία και μπούνου γκριάλι ντιλαξιάνι (καλά ακούσματα από τα ξένα)». Μάλλον από την Αθήνα εννοούσε.

Info
Το κλειδί για το μοναστήρι της Βύλιζας μπορείτε να το ζητήσετε από τον πατέρα Χρήστο (26590-62.334, 6977.074.832). Κατά την τοπική παράδοση, το όνομα του χωριού Ματσούκι οφείλεται στους κατοίκους του οι οποίοι σκότωσαν έναν φοβερό δράκο με ένα ξύλο (ματσούκι) ή, σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, αντιμετώπισαν και χτύπησαν τον εχθρό με ματσούκια.



Συρράκο

Zυμωμένο με την πέτρα

Στο Συρράκο τις καθημερινές του χειμώνα μπορεί να μη βρεις κανέναν, καθώς οι ελάχιστοι κάτοικοι «κατηφορίζουν» στα Γιάννινα ή αλλού, όμως αυτός που σίγουρα θα σε «περιμένει» είναι ο Κρυστάλλης. Το ανακαινισμένο πλέον Συρράκο είναι η πατρίδα του ποιητή της στάνης και του βουνού και μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμενε μόνο ένας φύλακας. Σήμερα εδώ ξεχειμωνιάζουν ελάχιστοι, αλλά η ομορφιά αυτού του τόπου έλκει πολλούς επισκέπτες ιδίως τα Σαββατοκύριακα. Είναι ο τόπος που γέννησε επίσης τον Ιωάννη Κωλέττη, τον πρώτο συνταγματικό πρωθυπουργό, και τον αγωνιστή του '21 Γιώργο Ζαλοκώστα.

Ακολουθώντας το ανηφορικό λιθόστρωτο καλντερίμι που οδηγεί στο χωριό, σύντομα χάνομαι ανάμεσα στα πέτρινα σπίτια. Τα δύο πλατάνια της πλατείας λένε οι ντόπιοι ότι είναι τόσο παλιά όσο το χωριό τους, ενώ η βρύση της Γκούρας πιθανόν να είναι ο πρώτος πυρήνας του χωριού - εκεί βρέθηκε και η εικόνα του Αγίου Νικολάου, του πολιούχου του Συρράκου. Η αφιερωμένη στον Αγιο Νικόλαο εκκλησία χτίστηκε τον 17ο αιώνα, κάηκε το 1821 μαζί με όλο το χωριό κατά τη διάρκεια αντιποίνων για τη συμμετοχή στην επανάσταση και ξαναχτίστηκε το 1834. Σήμερα εντυπωσιάζουν το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο της αλλά και ένας χρυσοκέντητος επιτάφιος ρωσικής τεχνοτροπίας με πολύτιμους λίθους.

Μια εικόνα από τα περασμένα και τη ζωή των νομάδων κτηνοτρόφων, οι οποίοι στα χρόνια της τουρκοκρατίας είχαν τουλάχιστον 50.000 αιγοπρόβατα, δίνει το οικοτροφείο που βρίσκεται δίπλα στην εκκλησία και σήμερα λειτουργεί ως ξενώνας. Εδώ φιλοξενούνταν τα παιδιά που οι γονείς τους έφευγαν με τα κοπάδια για τα βοσκοτόπια και εκείνα έμεναν πίσω για το σχολείο. Δείγμα αυτής της ζωής είναι και το παλιό σχολείο λίγα μέτρα πιο πέρα, που επίσης λειτουργεί ως ξενώνας.

Info
Το πατρικό σπίτι του Κώστα Κρυστάλλη φιλοξενεί τη λαογραφική παράδοση του τόπου του. Χαρακτηριστικό δείγμα των σιρακιώτικων σπιτιών είναι και το παραδοσιακό σπίτι της Ερμηνείας Φωτιάδου, το οποίο λειτουργεί επίσης ως μουσείο.


ΔΙΑΜΟΝΗ

Στο Συρράκο : «Κάσα Κάλντα» (26510-53540, 66210, 6977-034517, casacalda.gr), «Το Συρράκο» (26510-53410, 66812, 6973-215156, epirus.biz/syrrako.gr), «Η Γκούρα» (26510-53622, 26820-23126, 6978-888234), «Οικοτροφείο» (26510-53444, 53569). Στους Καλαρρύτες: «Πετράδι 1873» (26590-61561, 6973-024516-7, petradi1873.gr), «Ξενώνας Ναπολέων Ζάγκλης» (26590- 61518, 62214, 26510-48843, 6972-265961, zaglisnapoleon.gr), «Αρχοντικό Βογιάρου» (26590-62361, 6972-789348, 210-9623388).

ΦΑΓΗΤΟ

Τα περισσότερα μαγαζιά ανοίγουν τα Σαββατοκύριακα. Θα βρείτε γίδα βραστή, χοιρινό πρασοσέλινο, κοντοσούβλι, κοκορέτσι και πίτες, τσίπουρο δικό τους, λικέρ και γλυκό του κουταλιού.

Στο Συρράκο: «Ο Σταυραετός» (26510-53296, 38389), «Η Γκούρα» (26510-53622, 26820-23126, 6978-888234), «Συρράκο» (26510-53444, 53569). Στους Καλαρρύτες: «Ακανθος» (26590- 61518, 62214, 26510-48843, 6972-265961). Ο Ναπολέοντας το κρατά ανοιχτό βρέξει-χιονίσει - εδώ θα βρείτε και μαγειρευτά.
Στην Κηπίνα: «Καφενείο Κηπίνας» (26590-61186). Βρίσκεται στον δρόμο που οδηγεί στη Μονή Κηπίνας και θα βρείτε κάτι της ώρας, λουκάνικο, προβατίνα παϊδάκια ή ακόμα και φρέσκα αβγά αν βιάζεστε.

 

Καλαρρύτες

Ένα χωριό - κόσμημα

«Γκίνι τα φλάι» απαντώ στο καλωσόρισμα του Ναπολέοντα, θέλοντας να τον εντυπωσιάσω. Ομως εκτός από το «καλώς σε βρήκα» δεν μπορούσα να συνεχίσω τον διάλογο που με προθυμία συνέχισε στη βλάχικη διάλεκτο ο Ναπολέοντας Ζάγκλης, ο άνθρωπος που με τον ερχομό του στους Καλαρρύτες άλλαξε τη ζωή του χωριού. Ξεχωριστή περίπτωση ανθρώπου ο Ναπολέοντας. «Στην πολυεθνική που δούλευα όλοι ήξεραν για κάποιον Ηπειρώτη που ήθελε να επιστρέψει στον τόπο του, αλλά λίγοι ήταν αυτοί που με πίστευαν», λέει. «Το '69 όταν έφυγα από το χωριό και πήγα στην Αθήνα, τρόμαξα» συνεχίζει με αφοπλιστική ειλικρίνεια, «αλλά πώς να ξαναγυρνούσα πίσω;».

Εχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τότε που τελικά άφησε τη θέση του προγραμματιστή Η/Υ στην Αθήνα για να γίνει μόνιμος κάτοικος των Καλαρρυτών, ενώ η οικογένειά του στήριξε την απόφασή του. Σήμερα δηλώνει ευτυχισμένος καφετζής - μπακάλης - ταβερνιάρης καθώς ανέλαβε το μαγαζί του πατέρα του στο οποίο ο παππούς είχε άλλοτε τσαγκαράδικο.

«Οι Καλαρρύτες το 1815 αριθμούσαν 580 βλάχικες οικογένειες εγκατεστημένες σε έναν τόπο που θα ταίριαζε περισσότερο να φωλιάζουν αετοί παρά άνθρωποι». Με αυτά τα λόγια ο γάλλος περιηγητής Φραγκίσκος Πουκεβίλ περιγράφει το χωριό, περιστοιχισμένο από τον ορεινούς όγκους του Λάκμου (Περιστέρι) και των Τζουμέρκων. Σήμερα φτάνοντας στο χωριό των 30 μόνιμων κατοίκων η πρώτη στάση γίνεται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου με το πέτρινο καμπαναριό. Είναι μια βασιλική του 15ου αιώνα στην οποία φυλάσσονται χαρακτηριστικά δείγματα αργυροχοΐας των περίφημων καλαριτινών μαστόρων. Μάλιστα οι σημερινοί γνωστοί οίκοι κοσμημάτων Bulgari (Βούλγαρης) και Nessi (Νέσση) ιδρύθηκαν από οικογένειες Καλαρρυτινών.

Συνεχίζοντας το πέτρινο καλντερίμι για την πλατεία του χωριού θα συναντήσετε βρύσες, όπως τη στεγασμένη Γκούρα, αρχοντόσπιτα που διατηρούνται ακόμα, όπως της οικογένειας Νέσση ή του εμπόρου Παράσχη, σήμερα γνωστό ως διατηρητέο Κασαρία Φασούλα. Φτάνοντας στην πλατεία, η οποία με τα αμφιθεατρικά της σκαλοπάτια θυμίζει μικρό θέατρο, θα ξεχωρίσετε τη μαρμάρινη στήλη με τους Καλαρρυτινούς - μέλη της Φιλικής Εταιρείας.

Κατηφορίζοντας περνώ από τη Μονή Κηπίνας. Η ομίχλη έχει υποχωρήσει και πλέον το φως μοιάζει ιδανικό για φωτογράφηση της βραχώδους πλαγιάς όπου βρίσκεται σφηνωμένη η μονή. «Μου έχουν πει ότι ο Θεός έχει επιλέξει τα πιο όμορφα μέρη του κόσμου για να κατοικεί...», γράφει ένας επισκέπτης στο βιβλίο της Μονής Κηπίνας. Και πράγματι αν δεν κοιτάξει κανείς προσεκτικά στους απότομους βράχους που υψώνονται κάθετα πάνω από τον μοναδικό δρόμο, είναι δύσκολο να υποπτευθεί ότι εδώ βρίσκεται η μονή με την εντυπωσιακή θέα. Στο εσωτερικό είναι φανερή η ιερότητα που αναδίδει κι ένα αίσθημα φιλοξενίας καθώς οι χώροι του έχουν μετατραπεί αξιοποιώντας μέχρι και το τελευταίο εκατοστό του βράχου.

Το καθολικό της μονής, μια μονόκλιτη βασιλική πιθανόν του 17ου αιώνα, είναι λαξευμένο και αυτό στον βράχο ενώ η οροφή του έχει σμιλευτεί για να μετατραπεί σε θόλο. Ακόμη υπάρχει κι ένα σπήλαιο που εξερευνήθηκε το 1956 από την Αννα Πετροχείλου και το 1993 από τον Σπηλαιολογικό Ελληνικό Εξερευνητικό Ομιλο. Οι έρευνες έδειξαν ότι πρόκειται για κοίτη υπόγειου ποταμού με μήκος 240 μ.

Info: Η Μονή Κηπίνας είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου αλλά γιορτάζει της Ζωοδόχου Πηγής. Το κλειδί θα το βρείτε στο καφενείο του οικισμού Κηπίνας, πριν από το μοναστήρι. Τηλέφωνα επικοινωνίας: 26590 61186, 26510 43960.


Ο πλέον συνηθισμένος τρόπος για να φτάσει κανείς στη πλαγιά που φωλιάζουν το Συρράκο και οι Καλαρρύτες είναι να περάσει αρχικά από την Αρτα και τα Πράμαντα. Το Συρράκο απέχει από την Αρτα 78 χιλιόμετρα και οι Καλαρρύτες 82 ενώ από τα Ιωάννινα 53 και 56, αντίστοιχα. Επίσης το Συρράκο απέχει από τα Πράμαντα 21 χλμ. ενώ για να φτάσετε από το Συρράκο στους Καλαρρύτες θα χρειαστούν 20 χιλιόμετρα τα οποία θα διανύσετε σε περίπου 45 λεπτά ξεχνώντας την έννοια της ευθείας. Εναλλακτικά εάν ο καιρός και η διάθεσή σας το επιτρέπουν μπορείτε να «ενώσετε» τα δύο χωριά με τα πόδια. Το παλιό μονοπάτι διατηρείται μέχρι σήμερα προσφέροντας μια πεζοπορική διαδρομή μιάμισης ώρας την οποία οι ντόπιοι ονομάζουν «σκάλα».
 

tanea

• Επόμενο >